Kanada’nın Alberta eyaletinde, federal yönetimden ayrılma talebiyle başlatılan referandum süreci, eyalet mahkemesinin durdurma kararına rağmen Alberta Başbakanı Danielle Smith’in temyize başvurmasıyla yeniden hız kazandı. Yüz binlerce vatandaşın desteğini alan bu girişim, İlk Uluslar ile gerekli anayasal danışma sürecinin tamamlanmadığı gerekçesiyle mahkeme engeline takılmıştı.
Başbakan Smith, mahkeme kararını temyize taşıyarak vatandaşların talebinin göz ardı edilemeyeceğini vurguladı ve oylamanın yapılacağını duyurdu. Bu gelişme üzerine eski Alberta Başbakan Yardımcısı Thomas Lukaszuk liderliğindeki ayrılık karşıtı “Forever Canadian” grubu, Kanada’da kalma yönünde 400 binden fazla imza toplayarak tepki gösterdi.
Sandıkta oy kullanacak vatandaşlara tek bir “kal” veya “ayrıl” sorusu yerine iki seçenekli bir yapı sunulacak. Birinci seçenek, Alberta’nın Kanada’nın bir eyaleti olarak kalmaya devam etmesini öngörüyor. İkinci seçenek ise Alberta Hükümeti’nin, eyaletin Kanada’dan ayrılıp ayrılmaması konusunda bağlayıcı bir referandum düzenlemek için Kanada Anayasası uyarınca hukuki süreci başlatmasını talep ediyor.
Bu oylama, doğrudan bir bağımsızlık ilanı anlamına gelmiyor. Ancak ikinci seçeneğin ağırlık kazanması durumunda, Kanada’dan ayrılma sürecinin hukuki zemini resmi olarak başlatılmış olacak.
Ayrılık hareketinin liderliğini üstlenen Mitch Sylvestre ve avukat Jeffrey Rath, Ottawa’daki federal yönetimin ve çevre politikalarının eyalet ekonomisine zarar verdiğini savunuyor. Yıllardır süregelen “batı yabancılaşması” hissi, eyaletin ürettiği katma değerin karşılığını alamadığı ve kararların merkezden dikte edildiği düşüncesine dayanıyor.
Bölgedeki bazı ayrılıkçı liderlerin ABD yönetimiyle temasa geçerek bağımsız bir Alberta’ya sağlanabilecek olası finansal destekleri görüştüğü iddiaları gündeme geldi. Hareket içindeki görüşler tam bir ayrılıktan Ottawa’ya karşı koz elde etmeye kadar farklılık gösteriyor.
Oylamaya kısa bir süre kala her iki taraf da seçmenleri mobilize etmek için sahadaki çalışmalarını yoğunlaştırdı. Anketler, Kanada’da kalmak isteyenlerin oranının hâlen önde olduğunu ve kararsız seçmen oranının düşük kaldığını gösteriyor. Bu durum, süreci bir ikna yarışından ziyade katılımı artırma mücadelesine dönüştürdü.
Ayrılık yanlıları olan “Let Alberta Decide” ve “Alberta Prosperity Project” gibi gruplar, özellikle kırsal bölgelerdeki güçlü desteklerini Edmonton ve Calgary gibi büyük kent merkezlerine taşımaya odaklanıyor. Otobüslerle seçmen taşıma, sosyal medya kampanyaları ve mitingler düzenleyerek katılımı maksimuma çıkarmayı hedefliyorlar.
Kanada kimliğini ve gururunu ön plana çıkaran ayrılık karşıtı “Forever Canadian” ve “Alberta’s Voice” grupları ise kararsız seçmenleri hedefleyerek kalma yönündeki oyları artırmayı amaçlıyor. Gönüllü ağları ve bilgilendirme kampanyalarıyla sandık başında güçlü bir katılım sağlamayı planlıyorlar.
Eyalet Başbakanı Smith, ayrılıkçıların dile getirdiği ekonomik kaygıların haklı olduğunu kabul ettiğini belirtirken, kendisinin Kanada’da kalma yönünde oy kullanacağını bildirdi. Kanada Başbakanı Mark Carney ve muhalefet lideri Pierre Poilievre de eyaletin Kanada’nın birlik ve beraberliği içindeki kritik önemine vurgu yaparak birlik çağrısında bulundu.
