Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı’na göre, yapay zeka ekosisteminin temel katmanlarından biri olarak görülen enerji, düşük karbonlu ve ölçeklenebilir güç kaynağı hedefleriyle stratejik bir önem taşıyor. Plan, yapay zeka kapasitesine bağlı elektrik gücü ve düşük karbonlu elektrik payını belirleyecek bir hesaplama stratejisi öngörüyor.
Yapay zeka altyapısının artan enerji talebinin ulusal enerji sistemiyle uyumlu, sürdürülebilir ve öngörülebilir şekilde karşılanması, Ulusal Yapay Zeka Kurulu’nun öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor.
Enerji ihtiyaç projeksiyonları, şebeke bağlantı kapasiteleri, yenilenebilir ve nükleer enerji kaynaklarıyla eşleştirme senaryoları ile atık ısı geri kazanım potansiyeli değerlendirilecek. Elde edilecek sonuçlar, Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri’nin yer seçimi ve kapasite planlamasında doğrudan kullanılacak.
2030’a kadar en az 1 gigavat yapay zeka veri merkezi kurulu gücüne ulaşılması hedefleniyor. Ayrıca, yıllık en az 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik satın alma anlaşması hacmine ulaşılması amaçlanıyor. Bu anlaşmalarda, uzun vadeli elektrik alım anlaşmalarıyla en az yüzde 60 düşük karbonlu yenilenebilir ve nükleer elektrik şartı güvence altına alınacak.
2030’a kadar veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında özel sektör ağırlıklı en az 10 milyar dolarlık kaynağın harekete geçirilmesi öngörülüyor.
Enerjide Dijitalleşme Derneği Genel Sekreteri Gökberk Bilgin, 1 gigavatlık veri merkezi kapasitesinin yıllık 7,5 ila 10,4 teravatsaat elektrik tüketimi oluşturabileceğini belirtti. Bilgin, bu büyüklüğün Türkiye’nin elektrik sisteminin yıllık enerji dengesi içinde yönetilebileceğini ifade etti.
Bilgin, veri merkezi yatırımlarının enerji ve şebeke altyapısıyla eş güdümlü planlanmasının önemine dikkat çekti. Yatırımların farklı bölgelere yayılmasının, tek bağlantı noktasında oluşabilecek baskıyı azaltacağını vurguladı.
Türkiye’nin veri merkezi yatırımlarında farklı bölgelerin sunduğu avantajlar bulunuyor. Yenilenebilir enerji potansiyeli yüksek bölgeler enerji avantajı sağlarken, bu durumun fiber yatırımları ve nitelikli personel ihtiyacı gibi unsurlarla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Bilgin, veri merkezleri için öngörülen en az yüzde 60 düşük karbonlu elektrik şartının Türkiye açısından ulaşılabilir olduğunu ancak bunun mevcut şebeke karmasıyla kendiliğinden gerçekleşmeyeceğini belirtti. Yeni yenilenebilir enerji tedarik sözleşmeleri, yenilenebilir enerji sertifikaları ve Akkuyu’nun devreye girmesiyle nükleer elektrik için oluşturulacak sözleşme ve doğrulama mekanizmalarının gerekliliğini vurguladı.
Bilgin, yüzde 60 düşük karbonlu elektrik şartının yıllık tüketimle mi yoksa saatlik tüketimle mi eşleştirileceğinin de önemli olduğunu dile getirdi. Yıllık eşleştirmeye dayalı şartın uygulanabilir bir başlangıç olduğunu, ancak 7 gün 24 saat düşük karbonlu elektrik kullanımı anlamına gelmediğini ekledi.
Bilgin, yapay zeka alanında 2030’a kadar hedeflenen 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının enerji sektörü için önemli fırsatlar yaratacağını söyledi. Bu yatırımların, yeni güneş, rüzgar ve depolama projelerinin finansmanını kolaylaştırabileceğini belirtti. Farklı bölgelerde kurulacak kampüslerin trafo merkezlerinden yüksek gerilim hatlarına, fiber güzergahlarından yerel hizmet altyapısına kadar geniş bir yatırım alanı oluşturacağını ifade etti.
Bilgin, Türkiye’nin bu altyapıyı bulut ve yapay zeka hizmetleri ihracatına dönüştürebilmesi halinde yatırımın teknoloji ekosistemine etkisinin çok daha büyük olacağını sözlerine ekledi.
